Chương 1: Đom đóm và Tri kỷ

Tỉnh lỵ vào tháng Bảy chẳng khác nào một chiếc xửng hấp đang úp ngược trên bếp lò. Đường lát đá xanh bốc lên làn hơi nóng hầm hập trắng xóa, bóng dáng những tòa nhà phía xa vặn vẹo, nhấp nhô trong từng làn sóng nhiệt. Mặt đường nhựa dính bết, phản chiếu những vệt sáng trắng đến chói mắt. Không khí đặc quánh như thể không cách nào hòa tan nổi, những tán lá ngô đồng ủ rũ héo úa rủ xuống, đến cả tiếng ve sầu cũng bị cái nóng hun cho đứt quãng, thưa thớt dần. Thỉnh thoảng có cơn gió lùa qua đầu hẻm, mang theo mùi hoa quả thối rữa qua đêm từ thùng rác, lên men dưới cái nắng gay gắt thành một thứ mùi đặc trưng cho mùa hè oi ả của miền Nam, khiến người ta không khỏi váng đầu. Bên trên bức tường gạch xám bao quanh khu tập thể số 7 phố Phủ Tiền cắm đầy những mảnh kính vỡ lởm chởm. Trong sân trồng mấy cây nhót tây*(cây sơn trà), đó là cây giống năm xưa vị Thủ trưởng già mang từ Tô Châu về. Giờ đây, tán cây đã rợp bóng xanh rờn, cứ đến mùa là trĩu chịt những quả chín vàng ruộm. Mỗi khi gió thổi qua, khắp sân lại phảng phất mùi hương ngọt ngào như mật đường, khiến đám trẻ con trong khu tập thể ngứa ngáy hết cả tay chân. Tranh thủ lúc đầu chiều vắng người, tụi nhỏ lại bám vào cành cây trộm vài quả. Nước quả bắn tung tóe lên chiếc áo sơ mi vải sợi tổng hợp, thấm thành những vệt ố vàng nhạt, dẫu có bị người lớn mắng mỏ thì năm nào đâu lại hoàn đấy. *(Nguyên tác là cây sơn trà - 山楂, nhưng ở miền Nam Trung Quốc, loại quả chín vàng vào mùa hè, có mật ngọt dính tay thường là quả tỳ bà/nhót tây. Dịch là nhót tây sẽ hợp với ngữ cảnh tả quả hơn). Bấy giờ đã là tháng Bảy, nhót tây không còn nữa. Những chiếc lá dày dặn, bóng bẩy đan khít vào nhau thành một khoảng râm mát rượi, sàng lọc ánh nắng chiều thành những vụn vàng rơi rớt đầy đất. Từ Vũ Tuấn đang ngồi xổm cạnh gốc cây, tay cầm một cành củi nhỏ chọc chọc vào tổ kiến. Thằng bé mới tám tuổi, gầy gò như một cây giá đỗ, tay chân khẳng khiu, thành ra cái đầu trông lại to hơn hẳn. Quả đầu húi cua sát rạt của nó lộ ra nước da chân tóc xanh mờ, riêng phần trán còn chừa lại mấy cọng mái bướng bỉnh không chịu nằm im. Nó mặc một chiếc áo may ô đã giặt đến bạc màu, rộng thùng thình, làm lộ ra bờ vai rám nắng đến đỏ ửng. Hai bên đầu gối đóng hai miếng vảy lớn — vết tích của vụ ngã chổng vó khi trèo tường hai ngày trước. Rìa miếng vảy huyết đã bong ra, để lộ lớp da non màu hồng nhạt, khiến nó cứ ngứa tay muốn cậy. "Đừng cậy, sẹo đấy." Trần Nặc đang ngồi trên chiếc ghế đá cạnh đó, hai tay ôm một miếng dưa hấu, gặm đến mức nước dưa dính đầy mặt. Con bé bằng tuổi Từ Vũ Tuấn nhưng vóc dáng thì ngang ngửa, người tròn xoe như một viên bánh trôi nước mới vớt khỏi nồi. Đầu nó buộc hai bím tóc vểnh ngược như sừng dê bằng hai chiếc nịt màu đỏ, cái cao cái thấp xiêu vẹo, nhìn là biết tự buộc lấy. Nếu để mẹ nó — cô Triệu Lệ Hoa mà nhìn thấy, kiểu gì con bé cũng ăn mắng. Từ Vũ Tuấn chẳng thèm để ý đến con bé, tay vẫn tiếp tục cậy vảy. "Có nghe thấy không hả?" Trần Nặc đá nó một cái, "Mẹ tớ bảo cậy vảy sẽ để lại sẹo, mà có sẹo thì xấu lắm." "Tớ vốn đã xấu rồi." Trần Nặc nghiêng đầu ngắm nghía nó một hồi, nghiêm túc suy nghĩ rồi gật gù: "Cũng đúng." Từ Vũ Tuấn bấy giờ mới ngước lên nhìn con bé một cái, ánh mắt không chút cảm xúc. "Bố cậu lại đánh cậu à?" Trần Nặc đột nhiên hỏi. Ngón tay Từ Vũ Tuấn khựng lại một nhịp, rồi sau đó lại tiếp tục chọc tổ kiến. Trần Nặc gặm xong miếng dưa hấu liền thẳng tay vứt vỏ xuống đất, tùy tiện quẹt tay vào váy. Con bé mặc một chiếc váy hoa nhí nền hồng bông trắng, cổ áo có một vòng ren điệu đà do mẹ nó mua ở bách hóa tổng hợp, bảo là "con gái con lứa thì phải ra dáng con gái". Lúc này, trên chiếc váy đã dính đầy nước dưa hấu, vệt bùn đất, lại thêm cả vết mực xanh không biết quẹt phải từ bao giờ. "Tớ thấy trên tay cậu có vết," con bé hạ thấp giọng, "đỏ hằn lên, thành từng lằn một." "Muỗi đốt đấy," Từ Vũ Tuấn nói. "Điêu, muỗi đốt không giống thế." Từ Vũ Tuấn im lặng. Nó cắm cành củi vào sâu trong tổ kiến rồi quấy quấy, lũ kiến đen hoảng loạn bò chạy tán loạn tứ phía; con thì leo lên cành củi, con chui tọt vào kẽ đất, vài con xui xẻo thì bị đầu ngón tay nó di ch.ết. Thằng bé mặt không cảm xúc nhìn cảnh đó, cứ như thể đang xem một việc chẳng liên quan gì đến mình. Ngày thường Từ Vũ Tuấn cũng hay cười. Khi cười, mắt nó híp lại thành hình vầng trăng khuyết, lộ ra hai chiếc răng khểnh trông rất lanh lợi, sáng sủa. Nhưng đôi khi tâm trạng nó lại đột ngột chìm xuống như thế, giống như một viên đá thả rớt xuống lòng giếng sâu, "bỏm" một tiếng rồi bặt vô âm tín. Những lúc như vậy, Trần Nặc chẳng biết phải nói gì, chỉ đành ngồi im lặng bên cạnh bầu bạn với nó. Cũng may, viện binh đã đến. "Vũ Tuấn! Thưa Dạ*!" Lê Xuyên đạp chiếc xe đạp cọc cạch từ phía dãy nhà tập thể lao tới. Tay lái của cậu chàng có thể nói là đáng báo động, đầu xe cứ xiêu vẹo vẽ thành hình chữ S, phía yên sau còn kẹp một cây đàn guitar. Lê Xuyên lớn hơn Từ Vũ Tuấn một tuổi, vóc dáng cao hơn một cái đầu và săn chắc hơn nhiều. Cứ đến mùa hè là cậu ta lại phơi đến đen nhẻm, mỗi khi cười liền lộ ra hàm răng trắng bóng trông rõ mồn một. Tóc Lê Xuyên hơi xoăn tự nhiên, lúc này bị mồ hôi đầm đìa làm bết dính vào trán, trông y hệt một chú chó lông xù vừa được vớt dưới nước lên. "Mau, mau lên! Bố anh Chí Viễn đi công tác mang về một hộp sô-cô-la, anh ấy trộm được hai miếng, đang đợi ở bên kia kìa!"